Historia fotografii II

W 1839 r. Talbot przedstawił proces zwany kalotypem – pokrył kartkę papieru chlorkiem srebra uzyskując natychmiastowy negatyw.

Proces udoskonalił George Eastman, amerykański przedsiębiorca i współzałożyciel firmy Kodak. Upowszechnił wynalazek błony fotograficznej (taśmy filmowej, kliszy) dokonany przez księdza z Newark, pastora Hannibala Goodwina. Pastor opatentował metodę tworzenia przeźroczystej, giętkiej kliszy z nitrocelulozowej bazy. Obecnie jest to główna technologia wytwarzania filmów fotograficznych.

Następnym krokiem w historii fotografii było odkrycie w 1848 r. przez Fredericka Scotta Archera procesu kolodialnego, w którym szklana płytka jest pokrywana cienką warstwą kolodium z halogenkiem srebra, tworząc materiał światłoczuły.

W II połowie XIX w. podczas rewolucji przemysłowej dagerotyp stał się popularnym sposobem robienia portretów bogatej klasy mieszczańskiej. Odbitki w tej technice były bardzo delikatne i nie dało się ich powielać. Dopiero w 1884 r. George Estman wynalazł suchy żel, nakładany na papier lub film, uwolniło to fotografów od płytek i ciężkich chemikaliów.

W czerwcu 1888 r. Kodak wypuścił aparat fotograficzny przeznaczony na rynek masowy, kosztował 25 dolarów, czyli miesięczną pensję robotnika. Od 1900 r. model Browni można było otrzymać za dolara razem z filmem, po zrobieniu zdjęć klient szedł do sklepu gdzie film był wywoływany i robione odbitki a do aparatu wkładany nowy.

Pierwsze trwałe zdjęcia kolorowe wykonał w 1861 r. fizyk James Clerk Maxwell. Jednak fotografie bladły a kolor zielony i czerwony nie były widoczne na fotografii. W pełni kolorowa płytka zwana autochromem powstała około 1907 r. Pokryta była mozaiką mikroskopijnych ziarenek skrobi w kolorach czerwonym, zielonym i niebieskim a następnie emulsją panchromatyczną do fotografii czarno-białej.

Prostszy system fotografii kolorowej wynalazł Siergiej Prokudin-Gorski, polegał na 3 oddzielnych jednobarwnych naświetleniach przez czerwony, zielony i niebieski filtr.

Pierwszym krokiem w fotografii cyfrowej było powstanie w 1969 r. Matrycy CCD. Opracowali ją Willard Boyle i George E. Smith w Bell Telephone Laboratories. Podstawową cechą wynalazku była możliwość przesyłania ładunku po powierzchni półprzewodnika.

Historia fotografii

Fotografia jest połączeniem kilku różnych osiągnięć myśli ludzkiej na przestrzeni blisko tysiąca lat.

We wczesnym średniowieczu pracujący na egipskim dworze potężnej dynastii Fatymidów, arabski matematyk Ibn al-Hajsam opracował podstawy optyki i wynalazek zwany Camera obscura, pierwowzór aparatu fotograficznego.

Albert Wielki (1193-1280) filozof, scholastyk i teolog, zajmujący się także alchemią odkrył azotan srebra – sól kwasu azotowego i srebra, obecnie używany  do otrzymania substancji światłoczułej – bromku srebra.

Georges Fabricius (1516-1571) wynalazł chlorek srebra, Daniel Barbaro opisał przesłonę fotograficzną (regulującą wielkość otworu na drodze strumienia światła), a ponad 100 lat później, w 1694 r. Wilhelm Homberg odkrył efekt fotochemiczny, czyli proces przyciemniania niektórych związków chemicznych przez światło.

Pierwszą trwałą fotografię na wypolerowanej cynkowej płytce pokrytej asfaltem syryjskim, wykonał w 1826 r. francuski fizyk Josepf Nicéphore Niépce. Uznawany jest za jednego z wynalazców fotografii wraz z Louis Jacques’em Daguerrem.

Niépce od młodości interesował się chemią i fizyką, w 1816 r. rozpoczął eksperymenty nad utrwaleniem obrazu otrzymywanego w camera obscura. Jako podłoża używał początkowo papieru, metalowych i kamiennych płytek. Udało się dopiero z asfaltem syryjskim, który w miejscach wystawionych na działanie światła twardniał, a z miejsc nienaświetlonych pozwalał się zmyć olejkiem lawendowy, dając w konsekwencji negatyw obrazu.

Po wielu próbach, używając metalowej płytki, udało się uzyskać pierwszą trwałą fotografię, przedstawiającą widok z pracowni  Niépce w Le Gras koło Chalon. Nie wiadomo ile czasu naświetlana była pierwsza fotografia, mogło to trwać od 8 godzin do nawet 3 dni. Bazując na odkryciach Johanna Heinricha Schulza z 1724 r., zmieszał chlorek srebra z kredą, ciemniejącą po naświetleniu.

W 1827 r. spotkał malarza i scenografa Louisa Jaquea’a Daguerre, zainteresowanego nową techniką. W 1829 r. weszli w spółkę w celu udoskonalenia metody, niestety Niépce zmarł nagle w 1833 r. na atak apopleksji. Pięć lat później Daguerre udoskonalił proces odkrywając, że wystawiając najpierw srebro na działanie par jodu przed ekspozycją, a po zrobieniu zdjęcia na opary rtęci, można uzyskać obraz utajony – negatyw, ogłosił publicznie wynalazek fotografii, zwanej od jego imienia dagerotypią.

Jan Bułhak, legenda polskiej fotografii

Jan Bułhak urodził się w Ostaszynie w 1876 r., zmarł w 1950 r. w Giżycku. Zdjęcia zaczął robić bardzo wcześnie, około 1905 r., siedem lat później uczył się u znanego fotografa Hugo Erfurtha w Dreźnie.

W latach 1912-1919 pracował nad dokumentacją architektoniczną Wilna, Warszawy, Lublina, Krakowa, Grodna, Zamościa, Kazimierza i innych polskich miast. Zdjęcia te są niezwykłe, czasami świadomie zbliżające się do obrazu abstrakcyjnego. Zostały wydane w albumach  Polska w obrazach fotograficznych Jana Bułhaka.

Pomiędzy 1919 a 1939 r. był kierownikiem Zakładu Fotografii Artystycznej przy Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie, organizował życie fotograficzne w Polsce, stał się współzałożycielem i prezesem Fotoklubu Wileńskiego i Fotoklubu Polskiego. Po II wojnie światowej także Związku Polskich Artystów Fotografików.

Tworzył w technikach zwanych szlachetnymi. Niestety większość jego prac spłonęła w czasie II wojny kiedy podczas walk o Wilno została zniszczona jego pracownia a wraz z nią 50 tys. skatalogowanych negatywów (głównie przejmujące portrety, symboliczne krajobrazy i postacie chłopów).

Był bliskim przyjacielem słynnego malarza symbolisty, Ferdynanda Ruszczyca, który miał duży wpływ na twórczość Bułhaka.

W latach 30-tych XX w. fotografik był zwolenników koncepcji „ojczystej” akcentująca narodowość i polskość. Jego styl jako piktorialisty przyjął elementy kompozycji z modernistycznej fotografii.

Był zwolennikiem kierunku realizowanego przez Photo Club de Paris, poszukując polskiej specyfiki i tradycji.

Uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich artystów fotografików, wywarł duży wpływ na rozwój polskiej fotografii międzywojennej i powojennej. Napisał wiele artykułów i książek z dziedziny estetyki, techniki fotografii i fotografii krajoznawczej: Fotografika, Technika bromowa, Bromografika, Estetyka światła, Fotografia ojczysta, Kraj lat dziecinnych (1936).

Po wojnie fotografował zrujnowaną stolicę, Wilno (jego zniszczenie bardzo przeżył) oraz ziemie na zachodzie przyznane Polsce po wojnie m.in. Wrocław. W 1948 r. wziął udział w wystawie Nowoczesna fotografika polska, prezentując abstrakcje fotograficzne.

Obecnie jego twórczość można obejrzeć w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Narodowym we Wrocławiu, Muzeum Fotografii w Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Związek Polskich Artystów Fotografików

Pierwszą ogólnokrajową organizacją skupiającą elitę fotografików z całego kraju był założony w 1929 r. Fotoklub Polski. Członków wybierała Kapituła Seniorów, którą tworzyli: Jan Bułhak, Józef Kuczyński, Witold Romer i Tadeusz Wański.

ZPAF powstał w 1947 r. jako kontynuacja Fotoklubu, obecnie jest stowarzyszeniem twórczo-zawodowym fotografów, z zadaniem zachowania dorobku, promocji i rozwoju współczesnej fotografii.

Od 1992 r. jest członkiem Word Council of Professional Photographers i Federation of European Photographers.

Dzięki Decyzji Ministra Kultury z 29 maja 1995 r. posiada zezwolenie na zarządzanie prawami autorskimi do dzieł fotograficznych i plastycznych. Może je powielać, wprowadzać do obrotu, wystawiać, wynajmować lub dzierżawić, wprowadzać do pamięci komputera.

Do głównych zadań ZPAF należy wspieranie rozwoju twórczości fotograficznej, uwzględniając postęp naukowo-techniczny w zapisie obrazu, uczestniczenie w kształtowaniu polityki kulturalnej, ochronę swobody wypowiedzi twórczej, kształtowanie zasad etyki zawodowej. Ochrona dorobku fotografii polskiej, upowszechnianie jej w kraju i za granicą, opracowywanie rozwiązań prawnych regulujących warunki wykonywania zawodu artysty fotografika w oparciu o status twórcy. Ma obowiązek zarządzać i ochraniać powierzone prawa autorskie i zabiegać o rozwój mecenatu artystycznego.

W 1995 r. powstał Fotoklub Rzeczpospolitej Polskiej Stowarzyszenie Twórców, nawiązujący do tradycji Fotoklubu Polskiego, jest członkiem Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej (FIAP).

Statutowym celem towarzystwa jest rozwój fotografii artystycznej, upowszechnianie twórczości z tej dziedziny, reprezentowanie interesów twórczych i zawodowych swoich członków. Ochronę praw autorskich w kraju i za granicą oraz współuczestniczenie w rozwoju kultury. Inspirowanie i współorganizowanie wydarzeń fotograficznych o zasięgu krajowym i międzynarodowym jak wystawy, konkursy i plenery fotograficzne.

Indywidualni twórcy zawodowi tworzący trzon Stowarzyszenia to 250 fotografików, fotografów artystycznych, oraz blisko 1500 miłośników tej sztuki, których zrzesza jako członków wspierających.

Fotografia artystyczna w Polsce III

Obecnie w polskiej fotografii nadal panują nazwiska znane od wielu lat, twórców zaliczanych do klasyków neoawangardy.

Jednym z nic jest Zbigniew Dłubak należący do analitycznego i konceptualnego nurtu polskiej sztuki. W latach 80-tych XX w. wyjechał do Francji ale w kraju stale były obecne prace z cyklu „Asymetrie”. Prace Dłubaka są ascetyczne i starannie przemyślane chociaż fotografie nabrały ostatnio więcej zmysłowości, nie zatracając swojego intelektualnego charakteru. Miał w Polsce kilka dużych, retrospektywnych wystaw, wywołujących dyskusję o aktualnej roli tradycji awangardowej. Artysta publikuje swoje poglądy na temat sztuki i fotografii od 1948 r.

Wybitną osobowością współczesnej sztuki jest Natalia Lach-Lachowicz urodzona w 1937 r. Duża część jej prac to autoportrety z akcesoriami i podmalowaniami, które nadają im bardzo ekspresyjnego wyrazu. W swoich performance starała się wyrazić podstawowe problemy egzystencji człowieka, pomagając sobie symbolami zaczerpniętymi z mitów i tradycji chrześcijańskiej. Posługuje się z powodzeniem różnymi mediami jak malarstwo, instalacje czy video, w sposób inspirujący intelektualne przeżywanie sztuki. Tworzyła także teksty na temat teorii sztuki.

Postacią znaną w kraju i za granicą jest Zofia Kulik urodzona w 1948 r. Tworzy ogromne kompozycje posługując się fotomontażem i techniką zwielokrotnienia motywów: nagiej postaci ludzkiej, sztandaru, ostrza, orderów, pocisków, drutów czy scen egzekucji czerpanych z programów telewizyjnych. W ten sposób stara się zmierzyć z ideologią totalitaryzmu. Przekazuje także refleksje nad psychologicznym uwarunkowaniem dominacji, przemocy i uległości.

Tworzy fotografie dokumentacyjne swoich akcji artystycznych, podejmowanych wspólnie z Przemysłem Kwiekiem.

Nieustannie aktywny jest Józef Robakowski urodzony w 1939 r. Organizuje zbiorowe wystawy, stara się być obecny w sztukach telemedialnych. Powtarza, że każda forma techniki jest okazją do ujawnienia ludzkiej kreatywności. W swoim mieszkaniu w Łodzi prowadzi Galerię Wymiany posiadającą prace artystów z całego świata. Przez wiele lat współpracował z Antonim Mikołajczykiem, tworzącym instalacje świetlne, fotografowane w efektowny sposób.

Fotografia artystyczna w Polsce II

Autorami wystawy byli Józef Robakowski, Antoni Mikołajczyk, Andrzej Różycki i Wojciech Bruszewski. Od 1970 r. działali już w następnej grupie twórczej zwanej „Warsztat” przy Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi.

Do dziś stanowią trzon artystyczny w dziedzinie fotografii i innych dziedzin medialnych.

W tym samym roku powstaje grupa „Permafo” utworzona przez Zbigniewa Dłubaka, Natalię Lach-Lachowicz i Andrzeja Lachowicza. W swoim programie akcentowali nieokreśloność granic sztuki, jej ciągłość, dokumentowaną na zdjęciach i filmach. Fotomedia stały się w tym czasie ważnych narzędziem poznawania sposobów ludzkiego postrzegania oraz prowokacji dyskusji nad pojęciem sztuki.

Dla rozwoju fotografii w kraju ogromne znaczenie miały dwie wielkie wystawy zbiorowe, dające przegląd dokonań w niezależnej kreacji fotografii. W 1968 r. odbyła się Fotografia subiektywna a w 1971 r. Fotografowie poszukujący. Szczególnie druga ukazała nowe drogi, jakimi poszli młodzi twórcy w tym czasie, używając instalacji, fotoobiektów oraz sekwencji. Była z powodzeniem pokazywana w krajach Europy, USA i Japonii.

Poprzez fotomedia zaczęło się wypowiadać w tym czasie wielu wybitnych artystów jak Tadeusz Kantor, Wiesław Borowski, Zdzisław Jurkiewicz, Janusz Bąkowski czy Ireneusz Pierzgalski. Szczególnie chętnie posługiwały się nimi środowiska studenckie, powstawały liczne grupy i galerie wykorzystujące fotografie i multimedia.

W 1959 r. w Polsce została pokazana wystawa „Rodzina człowiecza”. Zainspirowana nią Zofia Rydet skupiła się na obserwacji świata dzieci i ludzi starszych, zaczęła także portretować osoby w miejscach zamieszkania, do 1990 r. zgromadziła kilkanaście tysięcy zdjęć – dokumentów, głównie z terenów wsi, prowincji i dzielnic robotniczych południa Polski.

Adam Bujak skupił się na przedstawianiu żywych form kultów religijnych, rozwijających się w Polsce na przekór oficjalnej polityce władz. Cykl „Misteria” zaczął tworzyć ok. 1965 r.

„Fotografię ojczystą” realizowali Paweł Pierściński i Fryderyk Kremser. Pierwszy z nich był od 1963 r. organizatorem Biennale Krajobrazu Polskiego. Starsza od niej jest tylko impreza Konfrontacje Fotograficzne organizowane od 1969 r. w Gorzowie Wielkopolskim.

Fotografia dokumentalna

Rozwinęła się w czasie wielkich, międzynarodowych konfliktów, powszechnego kryzysu ekonomicznego oraz licznych, towarzyszących im procesów społecznych.

Okres pierwszej połowy XX wieku był areną burzliwych przemian, dwóch wojen światowych, migracji, ogromnego zubożenia milionów osób. Dramatyczne procesy były rejestrowane za pomocą aparatu, w ten sposób rozwinęła się fotografia dokumentalna, bardzo charakterystyczny element aktywności fotograficznej tamtych lat.

Prekursorem kierunku był Amerykanin, urodzony w 1874 r. w Oshkosh, Lewis Hine. Studiował socjologię a swoje pierwsze zdjęcia wykonał na zlecenie dyrektora Ethnical Culture School, w 1904 r. zaczął fotografować emigrantów. Potem do 1917 r. pracował w National Child Labor Committe, fotografował dzieci i młodzież pracujących w fabrykach w Teksasie, zdjęcia stały się ważną częścią kampanii na rzecz reform. Po zakończeniu I wojnie światowej pojechał do Francji i fotografował dla Czerwonego Krzyża. Wkrótce wrócił do kraju i pracował dla takich agencji jak: Rural Electrification Agency, Tennessee Valley Authority i Works Progress Administration.

Jednym z największych osiągnięć fotografii społecznej były dokonania amerykańskich dokumentalistów w ramach projektu Farm Security Administration. Urzędnicy administracji państwowej powołali grupę fotografów w ramach pomocy dla farmerów, ich zadaniem było rejestrowanie sytuacji na prowincji. Brali w nim udział Dorothea Lange, Walkers Evans, Jack Delano. W ciągu 8 lat wykonali ponad 20 tys. zdjęć utrwalając życie mieszkańców wsi w trudnych warunkach kryzysu gospodarczego.

Popularne stały się fotoreportaże z codziennego życia, rzeczywistość początków XX wieku utrwalali Andre Kartesz, Eugene Atgeta, Alfred Stieglitz. Chętnie fotografowali sceny rodzajowe i otaczającą przyrodę, w sposób niezwykle malarski, przywodzący na myśl płótna dawnych mistrzów.

Przed wybuchem II wojny August Sander zarejestrował na kliszy niemieckie społeczeństwo. Swoją pracę musiał przerwać, zmuszony przez faszystów, uwieczniane przez niego osoby nie odpowiadały kreowanemu przez Hitlera wizerunkowi idealnego aryjczyka.

Wkrótce na frontach i polach bitewnych pojawiły się ekipy z aparatami fotograficznymi, jednym z najwybitniejszych tego nurtu był Robert Capa (zginął podczas działań wojennych w Indochinach).

Ewolucja fotografii

Pod koniec XIX wieku, na kilka lat przed masowym upowszechnieniem się fotografii wielkie metropolie Europy posiadały od kilkunastu do kilkudziesięciu zakładów fotograficznych.

Dzięki Kodakowi dostępność do sprzętu fotograficznego niespodziewanie stała się ogromna, w Wielkiej Brytanii około 1900 r. „kamery” miało prawie 4% mieszkańców czyli 4 mln osób.

Robienie zdjęć stało się zajęciem bardzo modnym, zaraźliwym i wypełniającym wolne chwile. Ulubionym hobby osób majętnych, mających dużo wolnego czasu (równie popularne jak zbieranie pierwszych płyt gramofonowych). Powstawały setki tysięcy zdjęć, na których uwieczniono wszystko co się dało. Nie stanowiły wartości dokumentalnej czy komercyjnej, dzisiaj mogą być jednak wykorzystane do lepszego poznania ówczesnej obyczajowości i estetyki.

Obszarem zainteresowania fotografów-amatorów było dokumentowanie życia rodzinnego i towarzyskiego, czy prowadzenie swoistego dziennika z podróży po kraju rodzinnym i świecie. Mógł nim zostać każdy, kogo stać było na sprzęt do fotografowania i wywoływania zdjęć, najczęściej ze średniej i wyższej klasy.

Wielu sławnych ludzi zajmowało się fotografią amatorską, między innymi car Rosji Mikołaj II, autor „Alicji w Krainie Czarów” Lewis Caroll, Emil Zola, Pierre Bonnard, francuski impresjonista Henri de Toulouse-Lautrec, Alfons Mucha, Edward Munch, Rene Magritte, August Strindberg. Malarze i pisarze zajmowali się fotografią bardzo intensywnie, wykorzystując ją nie tylko do zapisu codziennego życia ale także do studiów nad tematami rozwijanymi następnie w obrazach lub literaturze.

Nowy wynalazek zaczęto także wykorzystywać w nauce, w badaniach mikroskopowych i astronomicznych, odegrała ogromną rolę w wynalazkach Rentgena.

Przełomowy w fotografii stał się wynalazek stosowania w druku mechanicznie uzyskanej kliszy siatkowej, będącej wierną odbitka zdjęcia, co pozwoliło umieszczać fotografie w gazetach i magazynach.

Kolejnym ważnym momentem były pierwsze dziesięciolecia XX wieku, kiedy coraz częściej zaczęto stosować fotografię w działalności artystycznej, to także okres ogólnych przemian w sztuce i eksperymentowania z nowymi technikami. Elitarna fotografia wystawiana stała się groźnym konkurentem dla zakładów fotograficznych.

Fotografia artystyczna w Polsce I

Fotografia artystyczna zwana także fotografiką to dziedzina sztuki posługująca się fotografią jaka główną techniką twórczą.

Prace mogą powstać zarówno przy użyciu aparatu fotograficznego jak samej luksografii, czyli metody otrzymywania obrazów przez bezpośrednie naświetlenie materiałów światłoczułych, na które nakładane są przedmioty w różnym stopniu przeźroczyste.

Dzieli się na wiele rodzajów, podzielonych według techniki lub zamierzonego efektu. Fotografia koncepcyjna ma na przykład przyciągnąć uwagę widza i zbudować dodatkowe skojarzenia, a w dalszym procesie niepowtarzalną atmosferę. Fotograf często umieszcza na zdjęciu dodatkowy przedmiot, który ma wywołać odpowiednie skojarzenia. Pobudza wyobraźnię widzów oraz samego twórcy.

Fotografia abstrakcyjna wykorzystuje przedmioty i ich elementy do stworzenia zaskakujących obrazów, często trudnych do interpretacji. Odrzuca bezpośrednie odwzorowanie rzeczywistości, dążąc do stworzenia zupełnie nowego świata. Najważniejsze jest tutaj zerwanie lub osłabienie związku łączącego zdjęcie z jej przedmiotem (przeciwność nurtu konceptualnego).

Innymi rodzajami fotografii artystycznej jest fotografia portretowa różnych typów, nagość artystyczna – akty, horror i makabra oraz humorystyczna.

Historia tej dziedziny sztuki w Polsce zaczęła się w latach 40-tych XX w., kiedy swoje prace tworzy Zbigniew Dłubak.

Kilka lat później liczba twórców znacznie się powiększa, działają Zdzisław Beksiński, Jerzy Lewczyński i Bronisław Schlabas, którzy w 1959 r. zorganizowali wystawę „Antyfotografia”. Każdy z twórców zaprezentował oryginalne podejście, Beksiński zestawił na planszach fotografie artystyczne z reprodukcjami w surrealistyczną całość, Jerzy Lewczyński stworzył serie plakatów, notatek, zniszczonych przedmiotów. Schlabas zaprezentował prace będące odpowiednikiem stylu w malarstwie zwanego informel.

Drugi awangardowy zespół tworzyła Grupa Krakowska z Andrzejem Pawłowskim. Młodzi ludzie tworzyli liczne cykle bezkamerowych fotografii, w 1957 r. zorganizowali projekcję Kineform z wykorzystaniem światła.

W latach 60-tych XX w. pojawia się grupa Zero-61, rozgłos zyskała dzięki zorganizowanej w Toruniu w 1969 r. wystawie W starej kuźni, na której połączyli fotograficzne dzieła sztuki z przypadkowymi przedmiotami.

Ćwiczenie fotografowania

Fotografowanie

Niektórzy zadają sobie pytanie, czy fotografowanie jest trudne. Doświadczeni fotograficy zapewne odpowiedzieliby na to pytanie przecząco. Jednakże ci, którzy nie zajmowali się do tej pory fotografowaniem lub zajmują się tym dopiero od niedawna będą twierdzić inaczej. Dla nich fotografia to ciężka praca, która wymaga jeszcze wielu ćwiczeń. Przeglądając piękne, kolorowe magazyny czy też albumy niejednokrotnie zastanawiają się, dlaczego te a nie inne zdjęcia zostały opublikowane. Czasem zapewne wydaje im się, że gdyby tylko chwycili aparat i znaleźliby się w tym miejscu zdołaliby zrobić lepsze. No tak wystarczyłoby zatem tylko chwycić za aparat fotograficzny i potwierdzić to. W tym miejscu można sobie uzmysłowić różnicę między profesjonalistą, zawodowym fotografem a amatorem fotografii. Pierwszy ma duże doświadczenie, a co za tym idzie wiele zdjęć na swoim koncie wykonanych w różnych sytuacjach. Drugiego cechuje świeżość spojrzenia, ciekawość, zapał, chęć nauki i poznania różnych tajników.